Katalepsja – choroba czy objaw? Przyczyny i leczenie stanu kataleptycznego
![lekarz bada kobietę cierpiącą na katalepsję](https://www.hellozdrowie.pl/wp-content/uploads/2019/04/katalepsja-1140x760.jpg)
Katalepsja to jeden z objawów związanych głównie z zaburzeniami psychicznymi. Charakteryzuje się tym, że osoba doświadcza specyficznego zesztywnienia mięśni, przez co przyjmuje nienaturalną pozycję ciała. Dzieje się tak z powodu wzmożonego napięcia mięśniowego. Katalepsję wykorzystuje się także w psychozie.
![](https://www.hellozdrowie.pl/wp-content/uploads/2019/03/confident-woman-looking-up-vector-portrait-vector-id500427439-850x850.jpg)
Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami
”Agnieszka Widera”
Wzmożone napięcie mięśniowe dotyczy zwykle mięśni kończyn dolnych i górnych, a także tułowia i karku. U osób dorosłych powstaje zwykle na skutek zaburzeń neurologicznych. W przebiegu niektórych chorób psychicznych prowadzi do całkowitego zesztywnienia ciała lub zastygnięcia w jednej, często nienaturalnej pozycji. Jednym ze stanów, w których występuje, jest katalepsja.
Co to jest katalepsja?
Katalepsja, nazywana inaczej stanem kataleptycznym, to zespół dość specyficznych objawów, które pojawiają się w wyniku zesztywnienia mięśni i całkowitego zablokowania czynności ruchowych. Oznacza to, że osoba dotknięta katalepsją nie może samodzielnie wykonywać żadnych ruchów. W klasyfikacji psychiatrycznej zaliczana jest do jakościowych zaburzeń aktywności ruchowej, czyli niewynikających z nadmiernego pobudzenia lub spowolnienia.
Jest to swego rodzaju zastyganie ciała, związane ze wzmożonym napięciem mięśniowym. Ze względu na jego charakter i zmiany napięcia, wyróżnia się dwa rodzaje katalepsji:
- katalepsja woskowa (giętkość woskowa) – ciało zastyga w położeniu nadanym przez inną osobę,
- katalepsja sztywna – całe ciało sztywnieje i stawia opór przed poruszaniem się.
Przyczyny katalepsji
Warto pamiętać, że katalepsja nie jest chorobą, ale jedynie jednym z objawów, występujących w przebiegu innego zaburzenia: zatrucia, choroby psychicznej lub neurologicznej. Można ją wywołać także podczas hipnozy, za pomocą odpowiednio dobranych sugestii, działających u człowieka na dziedzinę woli. Konkretne przyczyny ataku katalepsji nie są poznane. Zaobserwowano, że może on wystąpić w przypadku:
- zespołu katatonicznego – czyli ogólnych objawów związanych ze spowolnieniem, osłupieniem i pozostawaniem przez długi czas w jednej pozycji, występujących najczęściej u osób chorych na schizofrenię i chorobę afektywną,
- zaawansowanej demencji – otępienie związane z uszkodzeniem mózgu, np. przez procesy zwyrodnieniowe,
- przyjmowania niektórych leków przeciwpsychotycznych – poprzez blokowanie receptorów dopaminergicznych (dopamina jest odpowiedzialna za napięcie mięśniowe),
- zatrucia grzybami lub środkami psychoaktywnymi,
- zapalenia tkanek ośrodkowego układu nerwowego, czyli neuroinfekcji bakteryjnej lub wirusowej.
Katalepsja w hipnozie wywoływana jest w wyniku zadziałania na ośrodek woli poprzez wypowiadanie przez terapeutę odpowiednich sugestii, skupiających uwagę osoby poddawanej tej metodzie.
Jakie są objawy katalepsji?
Objawy katalepsji są związane z nagłym zesztywnieniem mięśni i wzmożonym napięciem mięśniowym. Osoba, która jej doświadcza, zastyga, często w nienaturalnej pozycji, a wszystkie czynności ruchowe są całkowicie zablokowane, dlatego poruszanie się jest niemożliwe. Stwierdza się brak ruchu powiek i mimiki. Zmniejsza się częstotliwość uderzeń serca i liczba oddechów, które jednocześnie stają się coraz płytsze. Osoba w katalepsji nie odczuwa także żadnych bodźców zewnętrznych, nie reaguje na dotyk, ból ani zmianę temperatury.
Charakterystyczna pozycja, która jest objawem katalepsji, to zwykle zesztywnienie ciała z wygięciem kończyn i szyi. Możliwe jest również wystąpienie tzw. objawu poduszki powietrznej – po wyjęciu poduszki spod głowy pacjenta w katatonii jego głowa nie opada na łóżko, lecz nienaturalnie utrzymuje się w powietrzu.
W przypadku katalepsji woskowej osoba postronna po pokonaniu niewielkiego oporu mięśniowego może dowolnie manipulować sylwetką pacjenta, który znajduje się w stanie kataleptycznym. Po nadaniu wymuszonej pozycji pozostaje w niej, aż do ustąpienia objawów lub kolejnej zmiany położenia. Ciało jest plastyczne i przypomina wosk, stąd wzięła się nazwa tego rodzaju zaburzenia.
W katalepsji sztywnej opór i napięcie mięśniowe są stałe oraz na tyle mocne, że niemożliwe jest poruszanie częściami ciała pacjenta, nie da się też zmienić jego pozycji. Osoba doświadczająca ataku katalepsji pozostaje w danym położeniu, nawet gdy jest ono nienaturalne lub wydaje się niewygodne.
Zobacz także
Leczenie katalepsji
Leczenie katalepsji wymaga przede wszystkim poznania przyczyny, która wywołała atak, i terapii choroby podstawowej. Pożądane efekty terapeutyczne w przypadku chorób psychicznych i katatonii osiąga się po podaniu leków przeciwpsychotycznych i z grupy benzodiazepin. Neuroinfekcja wymaga stosowania antybiotykoterapii, natomiast w przypadku zatrucia duże znaczenie mają płynoterapia i specyficzne dla danej substancji odtrutki (jeżeli takie istnieją). Leczenie przebiega pod kontrolą lekarza psychiatry lub neurologa.
Najnowsze w naszym serwisie
Polecamy
![Korytarz SOR w austriackim szpitalu- Hello Zdrowie](https://www.hellozdrowie.pl/wp-content/uploads/2024/08/szpital-w-austrii-850x478.jpg)
Lekarz pozwolił 13-latce wywiercić dziurę w głowie pacjenta. Media piszą o gigantycznym skandalu
![Drewniane kostki układają się z napis nocebo i placebo – dwie pierwsze ustawione są na rogach.](https://www.hellozdrowie.pl/wp-content/uploads/2024/08/nocebo-adobestock-850x478.jpeg)
Efekt Nocebo, czyli siła negatywnych myśli w medycynie
![Usta i zęby - Hello Zdrowie](https://www.hellozdrowie.pl/wp-content/uploads/2024/06/filip-mishevski-6mfbyr3xyr8-unsplash-kopia-850x425.jpg)
Koniec z implantami! Lek na… porost zębów ma szanse trafić do sprzedaży już całkiem niedługo
![Kobieta w zaawansowanej ciąży w bluzce w paski siedzi na kanapie](https://www.hellozdrowie.pl/wp-content/uploads/2019/03/rzucawka-850x567.jpg)
Kiedy pojawia się rzucawka ciążowa? Objawy, które powinny zaniepokoić
się ten artykuł?